Pilotproject ‘De Tweede Mening’: dilemma’s delen met burgers werkt!

Burgers de tweede mening

Wat gebeurt er als een overheid haar dilemma’s deelt met bewoners? Kan een ‘second opinion’ van burgers bijdragen aan betere en beter gelegitimeerde beslissingen? Vergroot een onafhankelijk burgerpanel het vertrouwen in de gemeente en haar besluitvorming? Het antwoord is ja.

“U krijgt geen traplift omdat u eerder had kunnen voorzien dat traplopen moeilijk zou worden.” Deze zin uit een brief van een gemeente aan een negentigjarige man zorgde een tijd terug voor de nodige ophef. Volgens de gemeente zit de zaak genuanceerder in elkaar dan op social media wordt gesuggereerd. En hoewel dat — natuurlijk — zo is, zal elke gemeente herkennen dat enkel de uitleg ‘dat het genuanceerder ligt’ niet aanslaat. Je wint er geen vertrouwen mee, noch legitimiteit voor je besluit. Terwijl iemand die zich verdiept in de zaak, wellicht tot dezelfde afweging zou komen als de gemeente. Of niet…

De Tweede Mening

Het pilotproject ‘De Tweede Mening’ was een initiatief van Hein Albeda en Marije van den Berg, in het kader van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en VNG. Zij schakelden ons al snel in voor dit project, waarbij drie gemeenten verzoeken geanonimiseerd voorlegden aan een burgerpanel. Het ging om besluiten over de toekenning of afwijzing van een hulpmiddel zoals een rolstoel, een verzoek om aanpassing van een woning of het aantal uren hulp bij het huishouden aan een inwoner. De reacties en discussie onder de deelnemers kunnen leiden tot nieuwe inzichten voor de gemeente en zo tot verbetering van de dienstverlening en het beleid. Anderzijds kan het bewoners meer inzicht geven in de afwegingen van de gemeente bij het wel of niet toekennen van individuele voorzieningen.

Burgers lovend over dilemma’s

Uit de pilot blijkt dat de deelnemende burgers meer vertrouwen kregen in de gemeente. Ook kregen zij meer begrip voor haar taken. De paneldeelnemers zijn lovend over de manier waarop gemeenten dilemma’s hebben voorgelegd. De reacties zijn genuanceerd en mensen bleven niet hangen in de rol van klant, maar zetten ook de pet van de gemeente op.

Leren in de uitvoering

Ook blijkt echter dat de leerervaring bij de gemeenten geringer is dan gehoopt. Een van de oorzaken hiervan was dat het oordeel van de deelnemers gebaseerd was op een geanonimiseerde casus. Dit betekent dat er soms belangrijke informatie miste, die cruciaal was om tot een afgewogen oordeel te komen. Daarnaast is een cultuur nodig waar ‘leren in de uitvoering’ centraal staat. De uitdaging is om aan dit proces ook bewoners toe te voegen.

Eigen verantwoordelijkheid

De meerderheid van de Nederlanders steunt het idee van een verzorgingsstaat en vindt dat de overheid een rol heeft in het aanbieden van sociale zekerheid. Ze zijn echter wisselend tevreden over de manier waarop de overheid die rol vervult. Tegelijkertijd vindt de helft dat mensen meer verantwoordelijkheid moeten nemen om voor zichzelf te zorgen. Keukentafelgesprekken zijn er om te onderzoeken wat mensen zelf kunnen regelen. De kaders zijn politiek bepaald, maar de werkelijke invulling vraagt maatwerk van de ambtenaren. Doet de ambtenaar dat goed? De Tweede Mening denkt van wel, maar eigenlijk heeft de samenleving daar geen goed beeld van. De Tweede Mening heeft gemerkt dat het delen van dilemma’s de huidige polarisatie tegengaat en vertrouwen brengt. Zij roepen daarom ook de politiek op vaker dilemma’s te delen met burgers.

Totta Research heeft ruime ervaring in het publieke domein bij het uitvoeren van benchmarks en onderzoek en met het opzetten en moderaten van burgerpanels. Hein Albeda en Marije van den Berg staan als adviseurs van gemeenten en burgergroepen dicht bij het vuur en hebben ervaring met burgerparticipatie en het begrijpen van de ambtelijke-, politieke- en burgervraagstukken.

Posted on 6 maart 2020

Share the Story

Back to Top